Opslag van windenergie op netniveau vraagt andere getallen dan opslag achter de meter. Een thuisaccu rekent in kilowattuur; een netgekoppeld project rekent in megawatt en megawattuur, met een aansluiting op midden- of hoogspanning. Deze pagina zet op een rij hoe groot de Nederlandse opslagvloot is, welke opslagroutes naast batterijen bestaan, en hoe netcongestie en netverzwaring de investeringsafweging bepalen.
Nederland had in 2025 11.782 MW windvermogen opgesteld, met een productie van 32.636 GWh (CBS, cijfers over 2025).1 Dat vermogen komt niet gelijkmatig vrij, en dat is het uitgangspunt van elke opslagcasus.
In 2025 waren er 585 uren met een negatieve day-aheadprijs: ongeveer 6,7% van alle uren in een jaar, en circa 30% meer dan in 2024.2 In diezelfde periode groeide het zonvermogen naar 25.901 MW, ruim tweemaal het windvermogen, met een productie van 25.881 GWh (CBS, cijfers over 2025).1 Wind- en zonproductie vallen daardoor steeds vaker samen met momenten waarop de markt de stroom niet wil en het net hem niet kwijt kan.
Opslag verschuift die productie in tijd. Dat kan op twee plaatsen waarde hebben: op de markt (prijsverschil tussen uren, onbalans) en op het net (minder gelijktijdige invoeding). Marktinkomsten uit prijsverschillen en onbalans wisselen sterk per jaar; reken in een casus met een bandbreedte en niet met een puntwaarde, en behandel historische opbrengsten niet als voorspelling.
Twee getallen bepalen een project. Het vermogen in MW zegt hoe hard u kunt laden en ontladen; de capaciteit in MWh zegt hoe lang. De verhouding tussen beide is de ontlaadduur, en die volgt uit het verdienmodel — niet uit de techniek alleen.
Volgens het CBS stonden er eind 2024 84 batterijsystemen met een opslagcapaciteit groter dan 1 MWh, samen 350 MW vermogen en 620 MWh opslagcapaciteit; het CBS merkt die cijfers aan als voorlopig.3 De reeks daarvoor: 23 systemen (132 MW / 157 MWh) in 2022 en 40 systemen (229 MW / 343 MWh) in 2023.3 Wij hebben deze tabel op 3 augustus 2026 opnieuw bevraagd: de reeks liep toen nog steeds tot en met 2024, dus over 2025 is er nog geen officieel cijfer.3
Branchevereniging Energy Storage NL komt met eigen projectkennis hoger uit: minstens 860 MWh operationeel en ruim 3.000 MWh in aanbouw, peildatum juli 2025.4 Dat is een branche-schatting en geen officiële statistiek.
De orde van grootte is het argument zelf. Wind en zon produceerden in 2025 samen 58.517 GWh, gemiddeld ruim 160 GWh per dag.1 Daar staat een opslagvloot tegenover van 620 MWh volgens het CBS, of ruwweg 3.900 MWh als u de branchecijfers voor operationeel én in aanbouw bij elkaar optelt.3 4 Dat is ruwweg veertig tot ruim tweehonderd keer kleiner dan de productie van één gemiddelde dag.5 Lees dat als een schaalvergelijking en niet als een ontwerpnorm: niemand streeft ernaar een hele dagproductie op te slaan. Een directe MW-op-MW-vergelijking met het windvermogen zegt trouwens weinig: opslag vangt het hele systeem op, zon én wind, en de bepalende grootheden zijn MWh en ontlaadduur.
In de Eemshaven is sinds begin 2025 een systeem van 35 MW en 41 MWh in bedrijf, ingezet om het elektriciteitsnet te balanceren (opgave RWE).6 Bij de Máxima-centrale in Lelystad opende ENGIE op 30 juni 2026 een batterijpark op het energie-eiland van de centrale; het is volgens ENGIE het eerste operationele grootschalige batterijpark van het bedrijf in Nederland (opgave ENGIE).7
Een vergund project in ontwikkeling is Sequoia in de gemeente Oosterhout: 200 MW en 800 MWh, dus vier uur ontlaadduur, aangesloten op het 150 kV-station van TenneT in Geertruidenberg. De vergunning is volgens de ontwikkelaar definitief en onherroepelijk (opgave ontwikkelaar, januari 2026; niet onafhankelijk gecontroleerd).8
Waterstof is de route voor verschuiving over weken en seizoenen, waar batterijen over uren werken. Het kabinet investeert 450 miljoen euro in de eerste grote ondergrondse waterstofopslag van Nederland in zoutcavernes; de doorlooptijd van eerste plannen tot ingebruikname is 10 tot 15 jaar (Rijksoverheid, juli 2026).9 Bij Zuidwending worden vier extra cavernes ontwikkeld; de eerste gaat volgens de uitvoerder rond 2031 in gebruik.10 Het landelijke waterstofnetwerk is in aanbouw: het eerste tracé van 32 kilometer tussen Maasvlakte en Pernis is in mei 2026 opgeleverd, en het netwerk moet uiterlijk in 2033 klaar zijn.11
Elektrolyse is in Nederland nog in opbouw en per project sterk locatiegebonden. Wij noemen hier geen landelijk vermogenscijfer, omdat wij geen bron hebben die zo’n cijfer op een controleerbare peildatum dekt. Voor een windproject dat nu een investeringsbeslissing voorbereidt, is batterijopslag de route met de kortste doorlooptijd.
Nederland heeft geen operationele pompopslagcentrale; het benodigde hoogteverschil ontbreekt, waardoor pompopslag voor Nederlandse projecten geen reële route is. Persluchtopslag is in Nederland eveneens niet operationeel. Voor een netgekoppeld windproject is batterijopslag daarmee de route met de kortste doorlooptijd; pompopslag en persluchtopslag zijn hier geen beschikbare optie.
Op 6 november 2025 stonden bij de regionale netbeheerders 14.044 unieke verzoeken voor afname op de wachtlijst, samen 9.131 MW, en 8.539 aanvragen voor invoeding, samen 4.591 MW.12
Netverzwaring lost dat niet op korte termijn op. De ACM toetste in april 2026 de investeringsplannen van de netbeheerders; die plannen kijken vijftien jaar vooruit, en de netbeheerders verwachten de komende jaren meer dan 200 miljard euro te investeren in de elektriciteits- en gasnetten.13 Dezelfde toezichthouder stelt vast dat netbeheerders in hun plannen onvoldoende rekening houden met slimme oplossingen om bestaande netten beter te benutten, en noemt daarbij expliciet alternatieve transportrechten, tijdsgebonden tarieven, batterijen en energyhubs.13
Dat effect is ook concreet gedocumenteerd. TenneT sloot in het voorjaar van 2025 een tijdsduurgebonden transportrecht (TDTR) met een grote batterijexploitant in Zeeland, die tot dan een niet-flexibel contract had. Daardoor kwam bij regionale netbeheerder Stedin transportcapaciteit vrij voor 61 partijen op de wachtrij, waarvan 25 met maatschappelijke prioriteit zoals gedefinieerd in het prioriteringskader (Kamerstuk, oktober 2025).14
Twee alternatieve transportrechten zijn voor een opslagproject relevant.
Het volledig variabele (non-firm) transportrecht geeft recht op transport gedurende de uren dat er voldoende transportcapaciteit is. De netbeheerder laat uiterlijk een dag van tevoren weten op welke momenten en hoeveel u kunt gebruiken. Het is in werking sinds 31 januari 2024; sinds 1 februari 2025 zijn netbeheerders verplicht het in congestiegebieden aan te bieden.15
Het tijdsduurgebonden transportrecht op het landelijke hoogspanningsnet geeft recht op transport gedurende minimaal 85% van de uren op jaarbasis, met dezelfde aankondiging een dag vooraf. Het is per 1 april 2025 in werking. Op de regionale netten bestaat een tijdsblokgebonden variant, eveneens per 1 april 2025, waarbij u alleen betaalt voor de gecontracteerde uren.15
Voor beide vormen op het hoogspanningsnet noemt de ACM een nettarief dat “ongeveer 50% lager is dan bij het normale transportrecht”.15 Die opgave staat in het ACM-overzicht met peildatum 30 april 2025; wij hebben op 3 augustus 2026 vastgesteld dat dat nog steeds de meest recente versie van dat document is. Nettarieven worden periodiek door de ACM vastgesteld: ga in een businesscase uit van het actuele tariefblad en niet van dit percentage als vast gegeven.
Tegenover die lagere tarieven staat een beperking. Bij een non-firm transportrecht kan de netbeheerder het transport beperken, met een aankondiging van maximaal één dag vooraf. Het volume dat u daardoor mist, hoort in dezelfde berekening te staan als het tariefvoordeel — anders staat er maar één kant van de rekening in uw casus. Houd er verder rekening mee dat netbeheerders gecontracteerd maar ongebruikt transportvermogen kunnen beperken en aan anderen kunnen toewijzen (“gebruik op tijd of raak het kwijt”), en dat de regeling voor overschrijding van het gecontracteerde vermogen per 26 april 2025 in werking is.15
Het prioriteringskader kent drie categorieën, en het ACM-overzicht noemt batterijsystemen expliciet als voorbeeld in de eerste: congestieverzachters, “zoals batterijsystemen die zorgen dat er meer capaciteit bij komt voor andere gebruikers”.15 Die status is voorwaardelijk, niet automatisch: hij hangt af van aantoonbaar congestieverlichtend gebruik en wordt per aanvraag door de netbeheerder getoetst. Een batterij springt niet uit zichzelf de wachtrij voorbij.
Een invoedingstarief, waarbij invoeders — elektriciteitscentrales, zonneparken, windparken en opslagpartijen — meebetalen aan de netkosten, heeft in het ACM-overzicht de status “in voorbereiding”, zonder tarief en zonder ingangsdatum. Dat overzicht draagt de datum 30 april 2025 en was op 3 augustus 2026 niet geactualiseerd.15
Neem deze post hoe dan ook als risico in uw casus op.
Registratie en melding. RVO schrijft: registreer uw batterijsysteem op tijd; heeft uw systeem meer vermogen dan 1 MW, dan meldt u het drie maanden voordat u het in gebruik neemt, en bij kleinere systemen mag dat later.16 Los daarvan geldt voor opwek- en opslaginstallaties van 1 MW of groter sinds 26 april 2025 een verplichte real time interface, waarmee de netbeheerder het invoedingsvermogen kan verlagen om congestie in real time te verhelpen.15 Dat zijn twee verschillende verplichtingen uit twee verschillende bronnen, en op precies 1 MW verschillen de drempels (“meer dan 1 MW” tegenover “1 MW of groter”). Laat voor uw systeem uitzoeken welke van beide u raakt voordat u een planning vastlegt.
Vergunning. Welk bestuursorgaan de vergunning behandelt, verschilt per project en per omvang: gemeente, provincie of Rijk. RVO adviseert bij de gemeente na te vragen of u een vergunning nodig heeft; dat hangt af van de locatie, de grootte van de batterij en de gevolgen voor de omgeving.16 Laat dit per locatie vaststellen voordat u doorlooptijden in een planning zet. Meld de installatie ook bij uw verzekeraar — verzekeraars stellen eigen veiligheidseisen aan batterijen.16
Veiligheid. PGS 37-1 is de gangbare veiligheidsnorm voor stationaire lithium-ion-batterijopslag. Die norm is op dit moment niet zelfstandig verplicht en werkt via het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) of via de zorgplicht. Volgens IPLO worden het opslaan van lithiumhoudende batterijen en het exploiteren van een energieopslagsysteem in het Bal aangewezen als milieubelastende activiteit, waarna bepaalde maatregelen wettelijk verplicht worden voor de exploitant; die wijziging van het Bal treedt naar verwachting in de loop van 2027 in werking (IPLO, geraadpleegd augustus 2026).17 In de praktijk eisen opdrachtgevers PGS 37-1 nu al vaak contractueel.
Cable pooling. Het delen van één aansluiting is in de Elektriciteitswet alleen toegestaan voor zon- en windparken. De ACM loopt vooruit op de Energiewet en maakt uitbreiding daarvan nu al mogelijk: ook andere typen afnemers kunnen deelnemen, met maximaal vier partijen en een aansluitcapaciteit van minimaal 100 kVA, waarbij de installaties die een aansluiting delen in elkaars onmiddellijke nabijheid moeten liggen. Partijen moeten zich houden aan de voorwaarden uit de Energiewet en het Energiebesluit.15 De ACM behandelt deze verruiming onder haar verkenningen en experimenten; het is dus geen vastgelegde standaardregeling. Laat per aansluiting toetsen of uw combinatie van wind en opslag hieronder valt.
Wat u bij de hand wilt hebben voordat u een systeem laat doorrekenen — dit gaat over uw eigen project, niet over een leverancier:
Met deze gegevens is een systeemvoorstel te maken dat op uw aansluiting is gebaseerd en niet op een gemiddelde.
Hoeveel opslag op netniveau staat er in Nederland?
Eind 2024 waren er volgens het CBS 84 systemen groter dan 1 MWh, samen 350 MW en 620 MWh; dat zijn voorlopige cijfers. Wij hebben de tabel op 3 augustus 2026 opnieuw bevraagd en de reeks liep toen nog steeds tot en met 2024.3 De branchevereniging kwam voor juli 2025 hoger uit, met minstens 860 MWh operationeel en ruim 3.000 MWh in aanbouw.4
Wat is het verschil tussen MW en MWh in een projectopgave?
MW is het laad- en ontlaadvermogen, MWh de opgeslagen energie. De verhouding is de ontlaadduur. Twee voorbeelden: het systeem in de Eemshaven heeft 35 MW en 41 MWh, ruim één uur op vol vermogen;6 het vergunde project Sequoia heeft 200 MW en 800 MWh, dus vier uur.8
Is waterstof een alternatief voor batterijopslag van windstroom?
Voor verschuiving over weken en seizoenen op langere termijn wel, maar de infrastructuur is nog in aanbouw: de eerste zoutcaverne gaat volgens de uitvoerder rond 2031 in gebruik en het waterstofnetwerk moet uiterlijk in 2033 klaar zijn.10 11
Bestaat er pompopslag of persluchtopslag in Nederland?
Nee. Nederland heeft geen operationele pompopslag — het benodigde hoogteverschil ontbreekt — en geen operationele persluchtopslag.
Kan opslag netverzwaring uitstellen?
De ACM stelt dat onder meer alternatieve transportrechten, tijdsgebonden tarieven, batterijen en energyhubs de noodzaak voor extra netinvesteringen kunnen beperken, en dat netbeheerders daar in hun plannen onvoldoende rekening mee houden.13 Een gedocumenteerd voorbeeld: een tijdsduurgebonden transportrecht met een batterijexploitant in Zeeland maakte bij Stedin capaciteit vrij voor 61 wachtende partijen.14
Levert een tijdsduurgebonden of non-firm transportrecht geld op?
Het nettarief is lager dan bij een normaal transportrecht — de ACM noemde in haar overzicht met peildatum 30 april 2025 “ongeveer 50% lager” voor beide vormen op het hoogspanningsnet.15 Nettarieven worden periodiek herzien, dus reken met het actuele tariefblad. En tegenover die korting staat dat de netbeheerder het transport kan beperken, met maximaal één dag aankondiging; het volume dat u daardoor mist, hoort in dezelfde berekening te staan.
Springt een batterij de wachtrij voorbij in een congestiegebied?
Nee, niet automatisch. Het ACM-overzicht noemt batterijsystemen wel als voorbeeld van een congestieverzachter in de eerste prioriteringscategorie, maar die status hangt af van aantoonbaar congestieverlichtend gebruik en wordt per aanvraag getoetst.15 Let bovendien op de rechtsgrond: het CBb vernietigde het onderliggende ACM-besluit op 11 maart 2025 en het vernietigde besluit gold tot uiterlijk 1 januari 2026.15
Moet een batterij op netniveau worden aangemeld?
Ja. Volgens RVO meldt u een systeem met meer vermogen dan 1 MW drie maanden voordat u het in gebruik neemt.16 Daarnaast geldt voor opwek- en opslaginstallaties van 1 MW of groter sinds 26 april 2025 een verplichte real time interface.15
—
—
—
